Remko Zuidema, bevlogen bruggenbouwer

Remko Zuidema is oprichter en voorzitter van de Stichting BRIQS. Hij is auteur van diverse boeken rond klimaat positieve, circulaire en inclusieve gebouwen, geeft lezingen over duurzaam bouwen, doceert en onderzoekt de organisatie en de verdienmodellen van de (inter)nationale (duurzame) bouw. Zijn speerpunten daarbij zijn de positie van gebruikers en beleggers in onderlinge verhouding, de klimaat positieve mogelijkheden van gebouwen en de verschuiving naar een circulaire bouweconomie op basis van hergebruikte grondstoffen. Hij is vooral actief in Nederland en Vlaanderen.

Bruggen bouwen loopt als een rode draad door het leven van Remko Zuidema, de oprichter van de Stichting BRIQS. Hij groeit op tussen stedenbouwers, architecten en aannemers. Ideeën over architectuur en stedenbouw worden hem met de paplepel ingegoten. Een studie Architectuur aan de TU Delft is dan ook een logische keuze.

Techniek verbinden met de samenleving

Maar Remko weet vanaf het begin dat techniek en vormgeving voor hem niet voldoende zijn. Hij wil niet in een achterkamer, los van de samenleving, mooie dingen bedenken. Die notie legt het fundament onder een boeiend groeipad dat leidt naar een heldere visie; het verbinden van de technische inhoud met de behoeften in de samenleving via onderzoek, onderwijs, ondernemingen en overheid. Bij de laatste zowel ambtelijk, als in de politiek.

De organisatie van de techniek

Tijdens zijn studie – hij is de eerste architectuurstudent die consequent CAD toepast bij zijn afstudeeropdracht – blijkt zijn grootste kracht de combinatie van techniek en organisatie. Dat wordt de eerste negen jaar na zijn afstuderen dan ook de voornaamste invulling van zijn taak bij een bouwkundig adviesbureau. Enerzijds werkt hij daar als operationeel coördinator aan zeer innovatieve offshoreprojecten, complex qua techniek, locatie en organisatie. In die kwetsbare en boeiende omgeving stemt Remko de bijdragen van internationale partners en toeleveranciers op elkaar af. Anderzijds ervaart hij in de sociale woningbouw en de rijksoverheidshuisvesting het spannende contrast tussen technische uitwerking en realisatie.

Remko: ”Pas naderhand merkte ik dat de manier waarop we in de offshore samenwerkten, in de bouw niet standaard was. In de offshore voelde elke toeleverancier en producent zich verantwoordelijk voor de integratie van alle delen tot één geheel: hoe sluit mijn product aan op jouw product? Dat heb ik in de woningbouw en bij andere bouwprojecten die ik vanuit dat bouwkundig adviesbureau heb aangestuurd, nooit meer teruggezien. Achteraf een geweldige leerschool.”

Een verbetering van werkprocessen

John Nederstigt -wethouder economie en duurzaamheid Haarlemmermeer- ontvangt de Olifant boek

De gemeente Amsterdam biedt Remko in de wereld van de infrastructuur een nieuwe uitdaging. Bij het gemeentelijk ingenieursbureau wordt hij hoofd van enkele afdelingen binnen Civiele Constructies en Installaties. Hij geeft daar leiding aan een kleine vijftig experts. In die rol maakt hij zijn medewerkers bewust van de financiële en organisatorische aspecten van hun werk. Heldere afspraken over taakverdeling, bevoegdheden, verantwoordelijkheden, interne aansturing en administratie transformeren de afdelingen tot een assertieve, transparante organisatie.

Na ‘Amsterdam’ krijgt Remko op diverse werkplekken te maken met een gebrek aan samenwerking en verantwoordelijkheidsgevoel, en een cultuur van eiland-denken. Voor Remko zijn het signalen om voor zichzelf te beginnen. Hij start een bureau voor projectmanagement in maatschappelijk vastgoed. Belangrijkste uitgangspunt: de klant staat centraal. Echter welke klant? Remko vindt dat alle partijen die betrokken zijn bij de bouw van een pand, veel meer gericht zouden moeten zijn op de behoeften van de eindgebruiker. Daartoe brengt hij bij ieder project, samen met zijn partners, eerst de gebruikersbehoeften in kaart. Pas daarna ontstaat het Programma van Eisen, gebaseerd op onder meer technische randvoorwaarden en mogelijkheden als uitdaging voor de ontwerpers en bouwers.

In die periode komt de Stichting Slimbouwen op zijn pad, een organisatie die innovatieve producten in de bouw op de kaart wil zetten. De ‘slimme bouwers’ binnen de stichting hebben veel kennis van de mogelijkheden van technische innovaties, maar te weinig inzicht in bouwprocessen. Daarin vult Remko hen prima aan. Hij wordt er secretaris/penningmeester naast oprichter en voorzitter Jos Lichtenberg, hoogleraar aan de TU/e.

De tijd en de gebouwde omgeving

Dan betreedt Remko de politieke arena. Als lid van een van de Amsterdamse stadsdeelraden krijgt hij steeds meer inzicht in de wereld van de gebruikers van gebouwen. Een van de projecten waar hij zich in vastbijt is de Zuidas; waar hij binnen het Amsterdamse Ingenieursbureau al mee te maken had en tevens als founding partner van de Dutch Green Building Council aan het ontwikkelen van duurzaamheid certificeringen begon. Hij begint de relatie te doorgronden tussen de tijd en de gebouwde omgeving: een gebouw is gedurende zijn lange bestaan een doorgangshuis van allerlei verschillende gebruikers die er maar relatief kort verblijven. Anders gezegd: de levensloop van een gebouw sluit niet aan op die van zijn gebruikers. Want die hebben wel allemaal hun eigen, verschillende wensen, eisen en behoeften.

Erkenning van de waarde van grondstoffen

Prof. Jacqueline Cramer -oud minister van Mileu- ontvangt de Olifant boek

Ook de grondstoffenproblematiek heeft een belangrijk tijdsaspect; de grondstoffen in bouwproducten kunnen een veel langere levensduur hebben, als die producten, inclusief de grondstoffen, niet klakkeloos zouden worden weggegooid. Terugwinning van materialen gebeurt nauwelijks. Remko zoekt contact met cradle-to-cradle-professor Michael Braungart en met John Habraken, als hoogleraar aan MIT benoemd voor het leven. Binnen D66 richt hij de landelijke werkgroep Grondstoffen op. Bovendien is Remko actief in het Kennisplatform Duurzaam Grondstoffenbeheer (www.duurzaamgrondstoffenbeheer.nl) van de TU Delft. Het platform ondersteunt het midden- en kleinbedrijf met kennis over het duurzame gebruik van grondstoffen.

Een brede visie

Remko Zuidema heeft dus op de stoel gezeten van vrijwel alle partijen die bij het huidige bouwproces een rol spelen. Hij werkte aan de kant van de opdrachtgever bij de gemeenten Amsterdam en Delft, was actief als projectleider voor een bouwmanagementbureau, kent de aannemerij vanuit het familiebedrijf van zijn ouders, en hij is vertrouwd met de mores van de architect en andere adviseurs. Op de stoel van de politicus en als huisvestigingsadviseur ontdekte hij hoe machteloos de gebruiker nog is. En hoeveel kostbare grondstoffen onnodig worden verspild.

Het móet anders!

Nog steeds opereert de bouwwereld voor het grootste deel eigenzinnig en eigengereid zonder de eindklant echt serieus te nemen. De overheid en de politiek sturen de bouw niet effectief aan. Zij geven de bouw niet de kaders die de bedrijfstak dwingt tot verandering. Op basis van tientallen jaren van zeer uiteenlopende ervaringen zijn bij Remko de ideeën gerijpt over hoe het anders kan. Of eigenlijk: hoe het anders móet. In 2011 start hij Stichting Briqs. Dit om de zo nodige verandering te inspireren en te faciliteren door middel van het delen van kennis via onderwijs en onderzoek. Uit ook in ontwikkelende steden in het buitenland om het daar meteen anders te doen, lerend van de bestaande gebouwen in Nederland.

Stichting Briqs | KvK 54198399 | Algemene Voorwaarden