Grondstoffen: ze zijn een probleem in de bouw. Wist je dat de bouw grootverbruiker is van materialen en ook al jaren de meeste afvalstoffen produceert? De verspilling is echt enorm en de prijs ontzettend hoog, zowel financieel als ecologisch. Als we leren om grondstoffen en materialen te gebruiken in plaats van te verbruiken, besparen we veel geld en we putten de aarde minder snel uit. Om dat voor elkaar te krijgen, is het nodig dat het bouwproces en de manier waarop partijen daarin samenwerken, drastisch veranderen. Ik heb een nieuwe methode ontwikkeld en deel mijn kennis en ervaring graag om die fundamentele verandering van het bouwproces op gang te brengen.
Van lineair naar circulair
Op enkele innovatieve voorbeelden na, verloopt een bouwproces lineair: we gebruiken grondstoffen en materialen en wat we overhouden, gooien we weg. In een circulair proces daarentegen worden grondstoffen en materialen geen afval. Grondstoffen worden teruggehaald en opnieuw ingezet. In de huidige bouw maken twee factoren het moeilijk om circulair met grondstoffen om te gaan: de slechte informatieoverdracht en de vermenging van materialen.
Allemaal verschillende belangen
Er zijn veel verschillende partijen en op verschillende manieren betrokken bij de bouw. De grondstoffenleveranciers zijn actief op de wereldwijde grondstoffenmarkt. Zij leveren aan de producenten van bouwproducten. Die verkopen hun producten rechtstreeks of via de groothandel aan aannemers. Die aannemers verwerken de bouwproducten tot een gebouw in opdracht van vastgoedbeleggers en woningbouwcorporaties, en na advies van architecten en andere adviseurs. Aannemers worden tijdens het bouwproces bewaakt door opzichters in opdracht van de opdrachtgever, maar hebben daags na voltooiing van een project zelf geen verantwoordelijkheid meer. De opdrachtgevers, de vastgoedbeleggers en woningbouwcorporaties dus, willen vooral hun belegging veilig stellen. Zij zien geen belang bij de verwerkte materialen. En dan zijn er nog de gebruikers die in gebouwen wonen, werken, zorg verlenen of onderwijs krijgen… Die zijn nog geheel onbekend met dit onderwerp.
Informatie over grondstoffen gaat verloren
De behoeften en verdienmodellen van al deze partijen verschillen te veel van elkaar om gemakkelijk tot een zinnige uitwisseling van informatie te komen. En partijen werken vaak maar één keer op projectbasis met elkaar samen. In dit systeem leren de samenwerkende partijen dus niet van elkaar en niet van het proces. Dat is op zijn zachtst gezegd niet handig, als je een volgende keer het geleerde weer samen hoogwaardig wilt toepassen. Zo gaat kostbare informatie verloren en blijven we op hetzelfde niveau hangen.
Materialen worden vermengd
In een gebouw komen veel materialen samen. Tijdens het bouwproces raken die vervolgens vermengd. Zo leggen we installaties in de vloer en storten er daarna beton op en omheen. Materialen raken zo dus met elkaar versmolten. En dat terwijl juist installaties bij uitstek producten zijn waarin veel waardevolle materialen zoals koper, verschillende kunststoffen, aluminium en staal worden gebruikt. Zonder rekening te houden met de verschillende levenslopen van de verwerkte bouwproducten worden ze samen gestort tot één monolitisch geheel. Verder besteedt niemand bij het maken van het gebouw aandacht aan hoe al die materialen en grondstoffen weer uit elkaar gehaald kunnen worden. Ten slotte is de registratie van alle toegepaste materialen maar heel beperkt.
De oplossing: maak de levensduur leidend
Om tot een circulaire grondstofeconomie te komen, moeten we onze manier van denken over gebouwen fundamenteel veranderen. We moeten afstappen van monolitisch denken. Een gebouw bestaat immers uit verschillende delen die elk een eigen levensduur hebben. De draagstructuur van een gebouw bijvoorbeeld kan technisch honderd jaar mee, terwijl de inbouw veel minder lang meegaat. Gebruikers willen die inbouw gemakkelijk kunnen aanpassen. Daarom komt verbouwen veel vaker voor dan nieuwbouwen. Haal dus bij ieder gebouw de langetermijnwereld van de eigenaar en de kortetermijnwereld van de gebruiker uit elkaar. Losgemaakt van het casco, kan het gebruikersdeel bijdragen aan een circulaire grondstofeconomie. En later, veel later, geldt dat ook voor het casco.
Neem de volgende stap en deel je ervaringen
Wil je een volgende stap maken? Kom naar de GRATIS* Masterclass. Gaan we aan het werk met praktische tools om de acties uit mijn ebook direct te implementeren in jouw organisatorische, fiscale of financiële projecten en organisatie.
Praat mee
Welke voordelen zie jij voor jezelf en andere partners op deze manier in gestapeld bouwen? Deel het in de reacties.
Op jouw gezondheid en welzijn,
Remko Zuidema
*) Met dank aan Erik Verheggen en het vakblad Afval, nummer 5, juni.
[remko_auteur]
This post is also available in: English
