Gebruikelijk is dat overheid en markt gezamenlijk tot een plan komen. De rollen van de bewoners als consument, kiezer en inwoner worden pas daarna hierbij betrokken, door ze te laten reageren op een al bereikt evenwicht. Er is echter een nieuwe manier van samenwerken tussen overheid, bedrijfsleven en bewoners.
In de huidige situatie zitten bewoners als het ware op de tribune en komen daar eigenlijk niet vanaf. Wanneer ze vooraf of tijdens het proces interveniëren vindt de overheid dit verstorend. Daarna is waarmee de bewoners komen vaak te laat, althans dat horen ze dan. De overheid handelt daarbij op basis van rechtmatigheid en doelmatigheid namens de burgers. De ondernemingen uit de markt handelen op basis van mededinging en marktordening aan hun commerciële inzet. Overheid en ondernemingen 
opereren hierbij elk vanuit hun aandeelhouderswaarde. De burger heeft daarbij dus geen eigen volwaardige positie om actief deel te nemen. De maatschappij accepteert dit steeds minder. In dit geval komen de wijzigingen zo dichtbij, letterlijk achter de voordeur, dat een andere aanpak nodig is. Directe participatie van georganiseerde burgers vraagt een andere organisatie van zowel de overheid als marktpartijen. Een samenwerking die zich richt op gebiedswaarde.
Georganiseerde burgers zijn het geheugen van de buurt
Participatie van de bewoners als derde team naast overheid en marktpartijen vraagt een georganiseerde burgerij die is voorbereid op professionele samenwerking. De Omgevingswet is er overigens al op voorbereid om deze nieuwe rol van georganiseerde burgers mee te nemen vanaf het allereerste moment. Zodra de nieuwe energielevering van de buurt onderdeel is van de Omgevingswet, is het participeren van georganiseerde bewoners in de besluitvorming dus al voorbereid. Wel is het nodig dat er nieuwe en transparante spelregels zijn voor deze manier van samen leren, samenwerken en het geven aan en nemen van elkaar. Het is nodig dat je dit regelt, zodat initiatieven van de burgers, het bedrijfsleven en de overheid op elkaar aansluiten, dat ze op een goede manier van elkaar leren en dat je kunt beginnen met het uitrollen van nieuwe manieren van samenwerken. Sommige bewoners zijn al afgehaakt, juist zij willen meestal leren en ontwikkelen voor een energieke samenleving. Als wethouder ben jij hierin de spil.
Integrale aanpak
Informeer eerst bewoners en organisaties wanneer hun buurt aan de beurt is op basis van de noodzakelijke en geplande vervanging van het aardgasnet. Vervolgens geef je alternatieven waaruit de betrokkenen kunnen kiezen en die haalbaar, betrouwbaar en betaalbaar zijn voor die buurt. Idealiter kan de bewoner of gebruiker per gebouw een eigen keuze maken uit bijvoorbeeld elektra of warmtenet. Wees direct duidelijk over de invloed die de belanghebbenden hebben. Inspraak of meespraak leidt tot een andere verwachting dan besluitvorming door de gemeenteraad of een lokaal referendum over de voorkeursvariant. De finale besluitvorming van het energiebestemmingsplan als onderdeel van de omgevingswet kan pas plaatsvinden als het verdere implementatieplan akkoord is. Dit implementatieplan ga je samen met de netbeheerders en belanghebbenden in de buurt opstellen en met de aanbieders, afnemers en initiatiefnemers van de verschillende energie- en warmtevoorzieningen.
Download mijn gratis e-book ‘Aardgasvrij en hoe nu verder’
Wil jij alles weten over alle stappen die je moet zetten in de overstap van het aardgas af? Download dan hier mijn gratis e-book.
Download hier: ‘Aardgasvrij en hoe nu verder’
Praat mee
Welke gebouwfuncties zijn er in jouw buurt en wie zijn de belangrijkste eigenaren van die gebouwen? Welke organisaties van belanghebbenden zijn er van de belangrijkste gebouwen? Doe mee aan het gesprek en deel het in de comments.
